Bù giờ là phần thời gian được cộng thêm sau mỗi hiệp đấu nhằm bù lại những quãng thời gian trận đấu bị gián đoạn. Tuy nhiên, không phải trận nào cũng có thời gian bù giờ giống nhau. Theo luật bù giờ trong bóng đá do FIFA quy định, việc bù bao nhiêu phút phụ thuộc vào nhiều yếu tố xảy ra trên sân. Cùng HD88 tìm hiểu chi tiết về luật bù giờ trong bóng đá dưới đây.
Luật bù giờ theo quy định của FIFA
Luật bù giờ được xây dựng nhằm đảm bảo trận đấu có thời gian thi đấu thực tế công bằng, không bị rút ngắn bởi các tình huống gián đoạn. Nội dung chính của luật bù giờ trong bóng đá đúng chuẩn FIFA như sau:
Ai là người quyết định thời gian bù giờ?
Quyền quyết định số phút bù giờ thuộc hoàn toàn về trọng tài chính. Trọng tài sẽ ghi nhận tổng thời gian các tình huống làm gián đoạn trận đấu trong hiệp, sau đó đưa ra con số bù giờ tối thiểu. Trọng tài thứ tư chỉ có nhiệm vụ hiển thị thông tin bù giờ, không có quyền điều chỉnh hay quyết định thay trọng tài chính.
Những tình huống được tính vào thời gian bù giờ
Theo quy định của FIFA, mọi tình huống làm trận đấu không thể tiếp tục bình thường đều được tính vào bù giờ. Phổ biến nhất gồm việc thay người, thời gian chăm sóc cầu thủ chấn thương, kiểm tra VAR, ăn mừng bàn thắng kéo dài, xử lý thẻ phạt, hay các sự cố ngoài ý muốn như bóng hỏng, khán giả làm gián đoạn trận đấu. Những khoảng thời gian này tuy ngắn nhưng cộng dồn lại sẽ tạo ra thời gian bù giờ đáng kể.
Bù giờ không có mốc thời gian cố định
Luật bóng đá không quy định bù giờ tối đa hay tối thiểu cho mỗi hiệp đấu. Việc bù bao nhiêu phút phụ thuộc hoàn toàn vào diễn biến thực tế trên sân. Nếu trận đấu diễn ra liên tục, ít gián đoạn, bù giờ sẽ ngắn. Ngược lại, nếu có nhiều tình huống dừng trận đấu, thời gian bù giờ có thể kéo dài bất ngờ, đặc biệt ở những giải đấu lớn.
Trận đấu có thể kéo dài hơn thời gian bù giờ thông báo
Thời gian bù giờ được công bố ở cuối hiệp chỉ là mốc tối thiểu. Nếu trong chính thời gian bù giờ tiếp tục xảy ra các tình huống gián đoạn như chấn thương, VAR hoặc thay người, trọng tài có quyền cho trận đấu kéo dài thêm để bù đủ thời gian bị mất, kể cả khi đã vượt quá con số bù giờ ban đầu.
Bù giờ và tình huống đá penalty
Luật quy định rất rõ rằng trận đấu không được kết thúc khi một quả penalty đang được thực hiện. Nếu quả phạt đền xảy ra đúng vào cuối hiệp hoặc trong thời gian bù giờ, trọng tài sẽ cho kéo dài trận đấu đến khi cú sút được thực hiện xong và tình huống kết thúc rõ ràng, đảm bảo quyền lợi cho đội được hưởng penalty.
Các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian bù giờ
Thời gian bù giờ trong bóng đá không cố định, mà được xác định dựa trên những gì thực sự xảy ra trên sân trong mỗi hiệp đấu. Một số yếu tố ảnh hưởng đến thời gian bù giờ như sau:
- Thay người trong trận đấu: Mỗi lần thay người đều khiến trận đấu bị gián đoạn trong vài chục giây. Nếu một hiệp có nhiều lần thay người, đặc biệt ở cuối trận, tổng thời gian gián đoạn sẽ được cộng vào bù giờ.
- Chấn thương và chăm sóc y tế: Khi cầu thủ bị chấn thương và cần đội ngũ y tế vào sân, thời gian trận đấu dừng lại để xử lý sẽ được tính vào bù giờ. Các chấn thương nặng thường khiến thời gian bù giờ tăng đáng kể.
- Kiểm tra và can thiệp của VAR: Những tình huống VAR như xem lại bàn thắng, penalty hay thẻ đỏ thường kéo dài từ vài chục giây đến vài phút. Đây là yếu tố khiến bù giờ ở bóng đá hiện đại tăng rõ rệt so với trước đây.
- Ăn mừng bàn thắng kéo dài: Sau khi ghi bàn, cầu thủ thường ăn mừng, di chuyển về phần sân nhà và chuẩn bị giao bóng lại. Nếu việc ăn mừng kéo dài, trọng tài sẽ tính khoảng thời gian đó vào bù giờ.
- Câu giờ có chủ ý của cầu thủ: Các hành vi như nằm sân lâu, đá bóng chậm, thủ môn giữ bóng quá lâu hay thay người chậm chạp đều bị trọng tài ghi nhận và cộng thêm vào thời gian bù giờ.
- Xử lý thẻ phạt và tranh cãi trên sân: Khi trọng tài phải dừng trận đấu để rút thẻ, giải thích quyết định hoặc xử lý xô xát giữa cầu thủ, thời gian đó cũng được tính vào bù giờ.
- Các gián đoạn ngoài chuyên môn: Những sự cố như bóng hỏng, khán giả ném vật thể xuống sân, thời tiết xấu hoặc vấn đề kỹ thuật đều có thể làm trận đấu bị ngắt quãng và ảnh hưởng đến thời gian bù giờ.
Cách trọng tài xác định số phút bù giờ
Số phút bù giờ không được quyết định ngẫu nhiên mà dựa trên quá trình theo dõi và ghi nhận liên tục của trọng tài chính trong suốt mỗi hiệp đấu. Sau đây là cách trọng tài xác định thời gian bù giờ như sau:
- Ghi nhận toàn bộ thời gian trận đấu bị gián đoạn: Ngay từ đầu hiệp, trọng tài chính sẽ theo dõi các tình huống khiến trận đấu phải dừng lại như chấn thương, thay người, VAR, ăn mừng bàn thắng hay xử lý thẻ phạt. Mỗi lần dừng đều được ước tính thời gian và cộng dồn.
- Ước lượng thời gian mất bóng thay vì đếm từng giây: Trọng tài không bấm giờ chi li cho từng tình huống, mà đánh giá tổng thời gian bóng không lăn dựa trên kinh nghiệm và quan sát thực tế. Đây là lý do bù giờ mang tính ước lượng chứ không tuyệt đối chính xác.
- Tham khảo thông tin từ tổ trọng tài hỗ trợ: Trọng tài có thể trao đổi nhanh với trợ lý trọng tài và trọng tài thứ tư, đặc biệt trong các tình huống VAR hoặc gián đoạn phức tạp, để thống nhất thời gian bù giờ phù hợp.
- Xác định “thời gian bù giờ tối thiểu”: Con số được công bố ở cuối hiệp là mức bù giờ tối thiểu, nghĩa là trận đấu có thể kéo dài hơn nếu trong thời gian bù giờ tiếp tục xảy ra gián đoạn.
- Thông báo bù giờ qua trọng tài thứ tư: Sau khi quyết định số phút bù giờ, trọng tài chính sẽ thông báo cho trọng tài thứ tư, người có nhiệm vụ giơ bảng điện tử hiển thị thời gian bù giờ để cầu thủ và khán giả nắm rõ.
- Toàn quyền điều chỉnh thời điểm kết thúc trận đấu: Trọng tài chính là người quyết định thời điểm thổi còi kết thúc hiệp đấu. Nếu thấy thời gian bù giờ đã được bù đủ, trọng tài sẽ cho kết thúc, kể cả khi vượt quá con số bù giờ đã công bố.
Vì sao mỗi trận có thời gian bù giờ khác nhau?
Thời gian bù giờ trong bóng đá không được ấn định cố định cho mọi trận đấu, mà thay đổi linh hoạt dựa trên diễn biến thực tế trên sân.
- Mức độ gián đoạn trong từng trận đấu không giống nhau: Có trận diễn ra liền mạch, ít phạm lỗi, ít chấn thương nên thời gian bị gián đoạn rất ít. Ngược lại, có trận liên tục dừng bóng vì va chạm, chấn thương hay tranh cãi, khiến tổng thời gian bù giờ tăng lên rõ rệt.
- Số lần thay người khác nhau: Trận đấu có nhiều lần thay người, đặc biệt ở cuối hiệp, sẽ làm thời gian bóng chết kéo dài hơn so với trận chỉ thay người ít, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến số phút bù giờ.
- VAR xuất hiện hay không: Những trận có nhiều tình huống phải kiểm tra VAR thường có bù giờ dài hơn. Việc xem lại bàn thắng, penalty hoặc thẻ đỏ có thể khiến trận đấu dừng lại từ vài chục giây đến vài phút.
- Chấn thương và chăm sóc y tế kéo dài: Các ca chấn thương nặng cần đội ngũ y tế vào sân, cáng cầu thủ ra ngoài sẽ làm mất nhiều thời gian và được trọng tài cộng thêm vào bù giờ.
- Mức độ câu giờ của cầu thủ: Khi cầu thủ cố tình kéo dài thời gian bằng cách nằm sân, đá bóng chậm hoặc thay người chậm, trọng tài sẽ ghi nhận và cộng thêm thời gian bù giờ để đảm bảo công bằng.
- Cách điều hành của trọng tài trong từng trận: Mỗi trọng tài có cách ghi nhận và ước lượng thời gian gián đoạn khác nhau, dựa trên kinh nghiệm điều hành. Điều này cũng khiến thời gian bù giờ giữa các trận không hoàn toàn giống nhau.
Kết luận
Thời gian bù giờ trong bóng đá không phải là con số cố định mà phụ thuộc vào diễn biến thực tế của từng trận đấu. Các tình huống như thay người, chấn thương, VAR hay câu giờ đều ảnh hưởng trực tiếp đến số phút bù giờ. Hiểu rõ luật bù giờ trong bóng đá, cách tính và lý do bù giờ nhiều hay ít giúp người xem theo dõi trận đấu chính xác, khách quan và tránh những nhầm lẫn không cần thiết.