Luật đá penalty là một trong những quy định quan trọng và cũng gây nhiều tranh cãi nhất trong bóng đá. Chỉ một tình huống phạt đền cũng có thể thay đổi hoàn toàn cục diện trận đấu, quyết định thắng thua trong tích tắc. Vì vậy, việc hiểu đúng luật đá penalty, từ thời điểm được hưởng phạt đền, cách thực hiện cho đến các lỗi vi phạm, sẽ giúp người xem theo dõi trận đấu chính xác hơn và tránh nhầm lẫn khi xảy ra tranh cãi trên sân.
Luật đá penalty là gì?
Luật đá phạt penalty (còn gọi là phạt đền) là một quy định trong bóng đá khi trọng tài cho phép một đội được đá một cú sút trực tiếp về phía khung thành từ chấm phạt đền ở cự ly 11 m sau khi đội đối phương phạm lỗi nghiêm trọng trong vùng cấm địa của mình. Đây là hình thức phạt mạnh nhất trong bóng đá 11 người, tạo cơ hội ghi bàn rất cao vì lúc này chỉ còn thủ môn đối phương đứng giữa khung thành để cản phá.
Luật đá penalty theo quy định của FIFA
Luật đá penalty của FIFA được quy định rõ ràng trong Luật 14 – Penalty Kick của bộ Luật Bóng đá do FIFA và IFAB ban hành. Theo đó, quả đá penalty là một hình phạt được trao cho đội tấn công khi đội phòng ngự phạm lỗi trực tiếp trong khu vực cấm địa của mình, cho phép cầu thủ được sút một cú duy nhất từ chấm phạt đền cách vạch vôi khung thành 11m về phía đối thủ.
Quy trình và quy định chính của luật penalty bao gồm:
- Đặt bóng và vị trí cầu thủ: Bóng phải đặt ngay trên chấm phạt đền, không di chuyển trước khi sút. Tất cả các cầu thủ khác ngoài người sút và thủ môn đối phương phải đứng ngoài vòng cấm và cách bóng ít nhất 9,15 m cho đến khi bóng được đá đi.
- Vị trí thủ môn: Thủ môn phải đứng trên vạch vôi cầu môn, giữa hai cột dọc và quay mặt về phía người đá cho đến khi bóng được đá.
- Ghi bàn từ penalty: Một bàn thắng có thể được ghi trực tiếp từ quả phạt đền nếu bóng đi vào lưới mà không vi phạm quy tắc.
- Các vi phạm và đá lại: Nếu thủ môn di chuyển sớm, hoặc cầu thủ khác vào vòng cấm quá sớm, trọng tài có thể cho đá lại. Trong một số trường hợp vi phạm kỹ thuật của người sút, quả đá có thể không được công nhận và trọng tài xử lý tùy quy định
Điều kiện để một quả penalty được công nhận
Để một quả penalty (phạt đền) được công nhận hợp lệ trong bóng đá, cần thỏa mãn một số điều kiện theo Luật 14 – Penalty Kick do FIFA và IFAB ban hành:
- Phạm lỗi đúng loại và đúng vị trí: Quả penalty chỉ được trao khi đội phòng ngự phạm lỗi trực tiếp trong vùng cấm địa của mình. Những lỗi này bao gồm kéo, đẩy, đá, ngáng chân, chơi bóng bằng tay cố ý… diễn ra khi bóng đang trong sân và trận đấu tiếp diễn.
- Bóng phải được đặt chính xác: Bóng phải đặt cố định trên chấm phạt đền (cách khung thành 11 m) và không di chuyển trước khi sút.
- Người thực hiện và thủ môn đúng vị trí: Cầu thủ thực hiện cú sút phải được xác định rõ, và thủ môn phải đứng trên vạch cầu môn, giữa hai cột dọc, đối diện với người sút cho đến khi bóng được đá.
- Các cầu thủ khác đứng đúng vị trí: Ngoại trừ thủ môn và cầu thủ sút, tất cả các cầu thủ khác phải đứng ngoài vòng cấm và ngoài vòng cung phạt đền, cách xa ít nhất 9,15 m khỏi chấm phạt cho đến khi bóng được đá.
- Bóng được đá một lần và đi về phía trước: Bóng phải được đá về phía trước và người sút không được chạm bóng lần thứ hai cho tới khi bóng đã chạm người khác hoặc rời sân.
> Xem thêm: Fair play trong bóng đá
Quy định dành cho cầu thủ và thủ môn thực hiện cú sút
Để có một cú sút penalty thành công thì cả cầu thủ và thủ môn đều phải thực hiện đúng quy định 7 như sau:
Quy định cho cầu thủ
Khi thực hiện quả penalty, cầu thủ sút phải tuân thủ một số quy định quan trọng để quả sút được thực hiện đúng luật và tránh bị trọng tài thổi phạt. Trước hết, bóng phải được đặt cố định trên chấm phạt đền, và cầu thủ chỉ được đá khi trọng tài đã giữ còi ra hiệu cho phép thực hiện.
Cầu thủ có thể giả vờ chạy đà nhưng không được phép chạm bóng hai lần liên tiếp cho tới khi bóng chạm một cầu thủ khác sau cú đá ban đầu. Sau khi sút, cầu thủ không được chạm lại vào bóng cho đến khi bóng đã chạm người khác, vì nếu vi phạm sẽ bị thổi phạt phạt gián tiếp cho đội đối phương. Các đồng đội khác phải đứng ngoài vòng cấm địa và ngoài vòng cung phạt đền cho đến khi bóng được đá để không ảnh hưởng tới cú sút.
Quy định cho thủ môn
Thủ môn khi cản cú sút phạt đền cũng có những quy định rõ ràng. Trọng tài yêu cầu thủ môn phải ở trên vạch vôi cầu môn và đối diện trực tiếp với cầu thủ sút cho đến khi bóng được đá. Thủ môn được phép di chuyển theo chiều ngang dọc vạch cầu môn để cố gắng cản phá, nhưng không được phép rời khỏi vị trí trên vạch trước khi bóng rời chân cầu thủ sút.
Nếu vi phạm trọng tài có thể yêu cầu đá lại. Ngoài ra, thủ môn không được dùng các hành vi gây mất tập trung quá mức như khiêu khích hay di chuyển sai luật, vì điều này có thể dẫn đến thẻ phạt hoặc quả đá được thực hiện lại.
> Xem thêm: Luật việt vị mới
Các tình huống đá lại penalty
Có rất nhiều tình huống khác nhau mà cầu thủ cần thực hiện đá lại quả penalty như sau:
- Cầu thủ tấn công xâm nhập vòng cấm sớm: Nếu một hoặc nhiều cầu thủ tấn công bước vào vùng cấm hoặc vòng cung phạt đền trước khi quả đá được thực hiện và bóng vẫn vào lưới, trọng tài sẽ cho đá lại penalty vì lỗi vi phạm ảnh hưởng đến cú sút.
- Cầu thủ phòng ngự (bao gồm thủ môn) vi phạm khi bóng không vào lưới: Khi các cầu thủ phòng ngự, kể cả thủ môn, xâm nhập, di chuyển sai vị trí hoặc vi phạm khác ngay trước hoặc trong lúc sút và bóng không thành bàn, trọng tài có thể yêu cầu đá lại penalty.
- Cả hai đội cùng phạm lỗi vị trí: Nếu cả đội tấn công và phòng ngự đều xâm nhập vòng cấm hoặc vi phạm vị trí trước khi bóng được đá, dù bóng vào hay không, quả penalty được đá lại vì lỗi của cả hai bên.
- Thủ môn rời vạch cầu môn sớm và ảnh hưởng đến kết quả: Khi thủ môn đứng ra khỏi vạch vôi cầu môn trước khi sút, gây ảnh hưởng đến cú đá, đặc biệt khi bóng không thành bàn thì lúc này trọng tài sẽ cho đá lại.
- Quy định mới đó là chạm bóng hai lần vô tình mà vẫn ghi bàn: Theo điều chỉnh mới, nếu người sút vô tình chạm bóng hai lần trước khi một người khác chạm bóng nhưng bóng vẫn đi vào lưới, quả penalty sẽ được đá lại thay vì công nhận bàn thắng sai lệch do lỗi kỹ thuật.
Có những tình huống cần phải đá lại penalty
Luật đá penalty sân 11 người có giống sân 5 người và 7 người không?
Không hoàn toàn giống nhau mà có sự khác nhau nhất định. Bởi, mỗi thể thức có kích thước sân, khu phạt đền và cách thi đấu khác nhau, nên cách thực hiện và quy định chi tiết cũng khác nhau.
- Luật đá phạt penalty sân 11 được thực hiện từ chấm phạt đền cách khung thành 11 m, với thủ môn đứng trên vạch vôi cầu môn, các cầu thủ khác đứng ngoài khu phạt đền và cách bóng ít nhất 9,15 m trước khi sút. Đây là quy định chuẩn theo Luật 14 của bóng đá quốc tế.
- Luật đá phạt penalty sân 5 người với quỹ cầu nhỏ hơn nên khu vực phạt đền cũng khác: điểm penalty nằm ở khoảng cách nhỏ hơn và các quy định về vị trí cầu thủ cũng điều chỉnh cho phù hợp sân nhỏ (ví dụ đối thủ phải cách bóng ít nhất 5 m và thủ môn không được rời vạch trước khi sút). Điều này khác với luật trong sân 11 người do sân nhỏ và tính chất thi đấu nhanh.
- Luật đá phạt penalty sân 7 người thì điểm penalty cũng được đánh dấu ở cự ly gần hơn so với sân 11 người (thường là khoảng 9 m) do sân nhỏ hơn, và cách thực hiện penalty đôi khi được điều chỉnh tùy theo luật giải đấu cụ thể để phù hợp với thể thức 7 người.
Kết luận
Luật đá penalty là một trong những quy định cốt lõi nhất trong bóng đá, được áp dụng khi một cầu thủ phòng ngự phạm lỗi trong vòng cấm địa và tạo ra cơ hội ghi bàn từ chấm phạt đền 11m. Để có thêm nhiều thông tin về bóng đá và cá cược bạn hãy truy cập vào HD88 để cập nhật thêm.